अखिल भारतीय क्षत्रिय पंवार(पोवार) महासंघाची स्थापना भारतभर विखुरलेल्या पंवार(पोवार) समाजामध्ये संपर्क निर्माण करून सामाजिक एकता बळकट करणे आणि राष्ट्रीय पातळीवर त्यांच्या अस्मितेचे संरक्षण करण्याच्या उद्देशाने झाली आहे. हा महासंघ शिक्षण, संस्कृती, बोलीभाषा, साहित्य, सामाजिक समरसता आणि जनजागृती अशा विविध क्षेत्रांमध्ये सखोल कार्य करतो.
महासंघाचा प्रमुख उद्देश म्हणजे भारतातील विविध राज्यांमध्ये वसलेल्या छत्तीस कुलांतील पंवार(पोवार) समाजात परस्पर संपर्क वाढवून त्यांच्यात एकतेची भावना निर्माण करणे आणि त्याला राष्ट्रीय स्तरावर बळकटी देणे. हा संघ समाजाच्या सामाजिक, शैक्षणिक, आर्थिक आणि सर्वांगीण विकासासाठी सातत्याने प्रयत्नशील आहे. विशेषतः “पोवारी” भाषा आणि संस्कृतीचे जतन आणि संवर्धन हे महासंघाचे मुख्य कार्य आहे.
पोवारी बोली ही पंवार(पोवार) समाजाची ओळख आहे. तिचे संवर्धन, संरक्षण आणि प्रसार करण्यासाठी महासंघाने महत्त्वपूर्ण योगदान दिले आहे. केवळ बोली नव्हे तर तिचे साहित्य, पारंपरिक शब्द आणि उच्चारपद्धती समाजात पुन्हा जागृत करणे हे महासंघाचे उद्दिष्ट आहे. हे कार्य केवळ भाषिक अस्मितेसाठीच नाही तर सामाजिक आत्मगौरव आणि ऐक्य वाढवण्यासाठीही अत्यावश्यक आहे.
महासंघ समाजात शिक्षणविषयी विशेषतः महिलांमध्ये जागरुकता निर्माण करून त्यांच्या सर्वांगीण विकासाचा मार्ग खुला करत आहे. मुलींसाठी शिक्षण आणि स्वावलंबनाच्या संधी उपलब्ध करून देणे हेही महासंघाच्या कार्याचा महत्त्वाचा भाग आहे.
आजच्या काळाच्या गरजा लक्षात घेता महासंघ पोवारी संस्कृतीवर आधारित लेखन, परिसंवाद आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे आयोजन करत आहे. समाजाचा इतिहास, रीतिरिवाज, कुलपरंपरा, विवाहप्रथा, बोली आणि परंपरा पुढील पिढीपर्यंत पोहोचवण्यासाठी महासंघ कटिबद्ध आहे. हे कार्य केवळ परंपरेचे जतन नसून, समाजाच्या सामूहिक ओळखीचेही भक्कम बंधन आहे.
समाजात प्रचलित सामाजिक वाईट प्रवृत्ती जसे की जातीय भेद, व्यसनाधीनता, शिक्षणाची कमतरता, आणि परंपरेपासून दुरावा या गोष्टींचा विरोध करणे आणि समाजातील तरुणांना सामाजिक मूल्ये आणि संस्कृतीशी जोडण्यासाठी प्रेरित करणे हेही महासंघाचे कार्य आहे. गरज पडल्यास शासन-प्रशासनाच्या सहकार्याने सामाजिक कार्ये राबवणे ही देखील महासंघाची जबाबदारी आहे.
महासंघ मानतो की समाजाची एकता टिकवण्यासाठी पंवार(पोवार) समाजाला जात म्हणून नव्हे तर एक प्राचीन कुलसंस्था म्हणून ओळखणे आवश्यक आहे, ज्यात भाषा, संस्कृती आणि परंपरेची मूळ भावना जिवंत राहते.
पंवार(पोवार) समाजात नैतिक मूल्यांची वाढ, समता भावना आणि पारंपरिक संस्कार पुन्हा जागृत करणे, तसेच सामाजिक संघटन मजबूत करणे ही महासंघाची प्रमुख बांधिलकी आहे. महासंघ हे सुनिश्चित करतो की समाजातील कोणतीही व्यक्ती, गट वा घटक आपल्याच सांस्कृतिक मुळांपासून दूर जाऊ नये.
महासंघ गावोगाव जाऊन सामाजिक उपक्रम राबवतो, जनजागृती मोहीमा चालवतो, जेणेकरून संघटनेची भावना निर्माण होईल आणि समाजात सकारात्मक ऊर्जा प्रवाहित होईल. समाजातील तरुणांमध्ये नेतृत्वगुण विकसित करणे, सामाजिक जागरूकता वाढवणे आणि त्यांना संस्कृतीशी जोडणे हे महासंघाच्या प्रेरणादायी भूमिकेचा भाग आहे.
सेवाभावनेतून महासंघ गरजू व्यक्तींना मदत पुरवतो — नैसर्गिक आपत्तीत मदत, आर्थिक सहकार्य आणि समाजात परस्पर मदतीची भावना निर्माण करतो. तसेच वृद्ध, गरिब, दिव्यांगांसाठी सहकार्य उपक्रम राबवून त्यांच्या अडचणींचे समाधान करण्यासाठी कार्य करतो.
माध्यमांद्वारेही महासंघ समाजाच्या गौरवशाली इतिहासाचे, संस्कृतीचे आणि मूल्यांचे प्रचार-प्रसार करतो. वृत्तपत्र, मासिके, डिजिटल मीडिया, परिसंवाद आणि व्यासपीठांद्वारे समाजाची सकारात्मक छबी देशभर पोहोचवली जाते.
शैक्षणिक क्षेत्रात महासंघ समाजातील गुणवंत विद्यार्थ्यांना शिष्यवृत्ती, मार्गदर्शन, करिअर सल्ला आणि स्पर्धा परीक्षांसाठी विशेष सहकार्य करतो. उच्च शिक्षणासाठी विद्यार्थ्यांना प्रोत्साहन देणे व प्रशिक्षण-सुविधा उपलब्ध करून देणे हे महासंघाचे उद्दिष्ट आहे.
शेवटी, महासंघ मानतो की समाज सशक्त, संघटित आणि आत्मगौरवाने परिपूर्ण व्हायचा असेल तर प्रत्येक सदस्याने आपली भूमिका प्रामाणिकपणे पार पाडली पाहिजे. म्हणूनच हा संघ केवळ घोषणांपुरता मर्यादित नसून, प्रत्यक्ष कृती आणि परिवर्तनासाठी कार्यरत आहे.
मालव्याच्या ऐतिहासिक गड नगरधन पासून ते वैनगंगा क्षेत्रापर्यंत पंवार(पोवार) समाजाचे योगदान आणि ऐतिहासिक उपस्थिती याला केंद्रस्थानी ठेवून, महासंघ आजही त्याच जाज्वल्य भावनेने कार्य करीत आहे, ज्या भावनेने आपले पूर्वज सामाजिक एकतेची नींव रचून गेले.
गुलाब बिसेन
सदस्य
अखिल भारतीय क्षत्रिय पोवार(पंवार) महासंघ
